مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری پژوهش و توسعه فناوری پلیمر ایران 2538-3345 11 2 2026 9 20 The Role of Artificial Intelligence Development in the Petrochemical Industry نقش توسعه هوش مصنوعی در صنعت پتروشیمی fa پارسا متقی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب مهرنوش محمدی دانشگاه آزاد اسلامی؛ واحد تهران جنوب؛ دانشکده تحصیلات تکمیلی 2026 7 18 <p>As a cornerstone of the global economy, the petrochemical industry has constantly grappled with challenges such as highly complex chemical processes, soaring energy costs, and the critical need to maintain safety in hazardous environments. However, the rise of artificial intelligence (AI) and data-driven technologies is fundamentally reshaping traditional management and control paradigms across the sector. This paper examines the transformative role of AI in optimizing production processes, driving product innovation, implementing predictive maintenance, streamlining supply chains, enhancing operational safety, and automating intelligent decision-making. Beyond establishing a theoretical framework, this study analyzes how these technologies are applied by leading global corporations as well as their counterparts within the Iranian petrochemical industry. Furthermore, it adopts a critical lens to evaluate the technical dimensions, implementation hurdles, and economic feasibility&mdash;specifically cost-effectiveness and return on investment (ROI)&mdash;of deploying these advanced systems compared to conventional methods. Additionally, the impact of these technologies on mitigating operational fluctuations, extending equipment lifespan, and minimizing human errors is explored. The findings indicate that while integrating AI demands substantial upfront investment in both infrastructure and specialized talent, the long-term reduction in operational costs and boost in productivity make it an indispensable requirement for maintaining a competitive edge in global markets</p> <p>صنعت پتروشیمی به عنوان یکی از ستون های اصلی اقتصاد جهانی، همواره با چالش هایی نظیر پیچیدگی فرآیندهای شیمیایی، نسبت هزینه های بالای انرژی و ضرورت حفظ ایمنی در محیط های پرخطر روبرو بوده است. ظهور هوش مصنوعی و فناوری های مبتنی بر داده، پارادایم های سنتی مدیریت و کنترل در این صنعت را به شدت تغییر داده است. این مقاله با هدف بررسی نقش تحول آفرین هوش مصنوعی در بهینه سازی فرآیند های تولید، توسعه محصولات نوآورانه، اجرای برنامه های نگهداری پیش بینانه، مدیریت زنجیره تأمین، ارتقای ایمنی عملیاتی و خودکارسازی تصمیم گیری های هوشمند نگاشته شده است. در این پژوهش، علاوه بر تبیین مبانی نظری، کاربرد این فناوری ها در شرکت های پیشرو بین المللی و شرکت های مشابه در صنعت پتروشیمی ایران مورد تحلیل قرار گرفته است. هم چنین، با رویکردی انتقادی، ابعاد فنی، چالش های اجرایی و تحلیل های اقتصادی از جمله میزان مقرون به صرفه بودن و بازگشت سرمایه در پیاده سازی این سیستم ها در مقایسه با روش های سنتی، مورد بررسی و ارزیابی قرار می گیرد. علاوه بر این، تأثیر این فناوری&zwnj;ها بر کاهش نوسانات عملیاتی، افزایش طول عمر تجهیزات و کاهش خطاهای انسانی مورد واکاوی قرار می&zwnj;گیرد. یافته های این مطالعه نشان میدهد که اگرچه پیاده سازی هوش مصنوعی نیازمند سرمایه گذاری اولیه قابل توجه در زیرساخت ها و نیروی انسانی متخصص است، اما کاهش هزینه های عملیاتی و افزایش بهره وری در بلند مدت، آن را به ضرورتی اجتناب ناپذیر برای رقابت پذیری در بازارهای جهانی تبدیل کرده است</p> http://irdpt.ir/ar/Article/Download/54183